ชื่อพื้นเมือง : ขี้เหล็กยะวา, เหล็กยะวา

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cassia renigera (Wall. Ex Benth.) K. Larsen

ชื่อวงศ์ : FABACEAE

ชื่อสามัญ : Rainbow Shower, Pink and White Shower, Common pink cassia

ประโยชน์ : นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ฝัก ใช้เป็นยาระบายอ่อนๆ ได้ใบและฝัก มีสรรพคุณช่วยแก้โรคตานขโมยได้

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่มีความสูง 15-25 เซนติเมตร และมีขนาดทรงพุ่ม 6-8 เมตร ซึ่งมีลักษณะเป็นทรงพุ่มรูปร่มแผ่กว้าง เปลือกต้นสีน้ำตาลค่อนข้างเรียบ ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงสลับแกนกลาง โดยใบประกอบจะมีความยาว 15-30 เซนติเมตร มีใบย่อยประมาณ 7-12 คู่ เรียงตรงข้ามกันเป็นรูปขอบขนานหรือรูปไข่แกมรูปรี ซึ่งมีความกว้าง 1.5-2 เซนติเมตร และมีความยาว 3.5-5 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบกลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบจะบางแต่ค่อนข้างเหนียว ใบสีเขียวสด เกลี้ยง ผิวของใบด้านล่างจะมีสีที่อ่อนกว่าด้านบน มีขนละเอียด โดยก้านใบนั้นมีความยาว 1.5-4 เซนติเมตร ซึ่งก้านใบย่อยนั้นจะสั้นมาก ดอก สีชมพูออกเป็นช่อแบบช่อเชิงลด ในส่วนของก้านช่อดอกนั้นจะมีความใหญ่และแข็ง ไม่แตกแขนง โดยช่อดอกนั้นจะตั้ง มีความยาว 5-16 เซนติเมตร ดอกย่อยจะมีลักษณะเป็นรูปดอกหางนกยูงจำนวนมาก ซึ่งดอกย่อยนั้นจะมีก้านดอกที่เรียว มีความยาว 3-5 เซนติเมตร มีกลีบเลี้ยงอยู่ด้วยกัน 4 กลีบ เป็นรูปไข่ ปลายมีลักษณะแหลม มีความยาว 7-10 มิลลิเมตร จะมีสีแดงเข้มไปจนถึงสีแดงอมน้ำตาล มีกลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่กลับ โดยมีความกว้าง 7-8 มิลลิเมตร และมีความยาว 25-35 มิลลิเมตร โคนคอดเป็นก้าน มีความยาวราว 3 มิลลิเมตร เมื่อดอกเริ่มบานจะเป็นสีชมพู จากนั้นจะเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม และเมื่อใกล้โรยจะเปลี่ยนเป็นสีขาว ซึ่งมีเกสรเพศผู้ 9-10 อัน สีเหลือง 3 อัน มีลักษณะยาวโค้ง เส้นผ่าศูนย์กลางของดอกจะมีขนาดประมาณ 2.5-3.5 เซนติเมตร รังไข่ดูเรียว และมีขนคลุมบาง ๆ ออกดอกในฤดูแล้งราวเดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม ผล เป็นผลแห้งทรงกระบอก ผิวเรียบเกลี้ยง ไม่มีขน โดยมีความกว้าง 1.5-2 เซนติเมตร และมีความยาว 30-60 เซนติเมตร ฝักอ่อนจะมีสีน้ำตาล และเมื่อสุกจะกลายเป็นสีดำ ซึ่งเมล็ดนั้นจะมีลักษณะกลมแบนสีน้ำตาลเป็นมัน โดยมีเมล็ดจำนวน 40-50 เมล็ดต่อฝัก และจะติดผลราวเดือนเมษายน-กรกฎาคม